Hassasiyet, tekrarlanabilirliği ifade ederken,  doğruluk ölçülen değerin gerçek değere ne kadar yakın olduğunu gösterir.

Doğruluk ve Kesinlik(Hassasiyet)

Doğruluk, bir ölçümün o ölçüm için doğru değere ne kadar yakın olduğudır. Bir ölçüm sisteminin hassasiyeti, tekrarlanan ölçümler arasında ölçümlerin birbirine ne kadar yakın olduğunu ifade eder (aynı koşullar altında tekrarlanma). Ölçümler hem doğru hem kesin, doğru ama kesin değil, kesin ama doğru değil, ya da hiçbiri olmayabilir

Yüksek Doğruluk, Düşük Hassasiyet

Bu hedef tahtasına göre, vuruşların hepsi merkeze yakın, ancak hiçbiri birbirine yakın değil; Bu hassas olmayan bir doğruluk örneği.

dart1.png

Düşük Doğruluk, Yüksek Hassasiyet

Bu hedef tahtasına göre, isabetlerin hepsi birbirine yakın, ancak hedefe yakın değil; Bu doğruluğu olmayan bir hassasiyet örneği.

dart2.png

Hassasiyet bazen şu şekilde ayrılır:

  • Tekrarlanabilirlik – Aynı araç ve operatörü kullanarak koşulları sabit tutmak ve ölçümleri kısa bir süre tekrarlamak için her türlü çabanın gösterilmesi sonucunda ortaya çıkan varyasyon.
  • Yinelenebilirlik – Farklı ölçüm cihazları ve operatörler arasında aynı ölçüm sürecini kullanarak ve daha uzun sürelerle ortaya çıkan varyasyon.

Hata

Tüm ölçümler, sonucun belirsizliğine katkıda bulunan hataya tabidir. Hatalar insan hatası veya teknik hata olarak sınıflandırılabilir.

Teknik hata iki kategoriye ayrılabilir: rastgele hata ve sistematik hata. İsimlerinden de anlaşılacağı üzere, rastgele hata, periyodik olarak tanınabilir bir desen olmadan ortaya çıkar. Sistematik hata, cihazla ilgili bir sorun olduğunda ortaya çıkar. Örneğin, bir ölçek yanlış kalibre edilmiş olabilir ve üzerinde hiçbir şey olmayan 0,5 g okunabilir. Bu nedenle tüm ölçümler 0,5 g ile fazla tahmin edilecektir. Ölçümünüzde bunu hesaba katmadığınız sürece ölçümünüzde bir miktar hata oluşacaktır.

Doğruluk, Hassaslık ve Hata birbirleriyle nasıl ilişkilidir?

Rastgeleli hata, daha doğru bir aletle (ölçümler daha ince artışlarla yapılır) ve daha fazla tekrarlanabilirlik veya yinelenebilirlik ile daha küçük olacaktır.

Alınan ölçümler ne kadar çok olursa, bir miktarın gerçek değerini o kadar yakından öğrenebiliriz. Çoklu ölçümlerle (tekrarlar ile), sonuçların hassaslığını değerlendirip, sistemde herhangi bir sistematik hata olmasaydı ortalama değerin gerçek değere ne kadar yakın olacağını tahmin etmek için basit istatistikleri uygulayabiliriz. Ölçümlerin sayısı arttıkça ortalama, “gerçek değer” den daha az sapma gösterecektir.

dart3.png